БАРАНА — земляробчая прылада для рыхлення (баранавання) глебы. Паводле канструкцыі і гаспадарчага прызначэння вылучаюць некалькі тыпаў традыцыйных барон: вершаліна, смык, плеценая (вязаная) і брусковая (рамная).

Усе тыпы барон да канца 19 ст. рабілі з дрэва. Найбольш распаўсюджанай была плеценая барана, што выкарыстоўвалася звычайна на стараворных землях. Яна мела дугападобную форму, якую ёй надаваў перыферыйны самайлук (лука, каблук); 4 — 6 радоў роўных прутоў — па тры ў кожным радзе — утваралі рашотчаты каркас; на скрыжаванні прутоў замацоўвалі з дапамогай плеценых вітак-кольцаў дубовыя (радзей кляновыя, грабавыя) зубы (кляцы). Колькасць зубоў ад 16 да 25; у Панямонні вядомы на 30 і 35 зубоў.

Аснову брусковай бараны складала брусковая рашотка, у якую набівалі драўляныя, а з канца 19 ст. жалезныя зубы. Форма рашоткі і колькасць зубоў вагаліся ў залежнасці ад экалагічных умоў і мясцовай вытворчай традыцыі. Вядомы падоўжна-брусковыя і папярочна-брусковыя бароны. Брусковая барана была найбольш пашырана на паўночным усходзе Беларусі, дзе змяніла смык-сукаватку.

Традыцыйныя бароны выкарыстоўвалі ў практычнай рабоце з коннай (хамутова-пастронкавай), а на паўднёвым захадзе Беларусі часам і з валовай (ярэмнай) запрэжкай.

З пачатку 20 ст. ў народнай гаспадарцы пашыраны жалезныя бароны фабрычнай вытворчасці. Традыцыйныя плеценыя і брусковыя бароны эпізадычна захаваліся ў асабістых гаспадарках да нашага часу.