Чацвер, 28.05.2020, 19:13

ПІЛА


ПІЛА — інструмент для апрацоўкі (распілоўкі) дрэва, мінеральных пародаў металу і іншага. Рабочая частка ўяўляе металічную пласціну ці дыск з зубчатым краем. Мае шэраг канструкцыйных варыянтаў у залежнасці ад спецыялізацыі. У традыцыйнай вытворчай практыцы ўжывалася некалькі тыпаў пілы: нажоўка, лучковая, цяслярская, падоўжная, прапільная (так званая лісічка або белачка) і іншыя. Найбольш старажытныя нажоўка (паводле археалагічных звестак вядомая з X стагоддзя) і двухручная цяслярская піла (XIV стагоддзя, выяўленая пры раскопках Гродзенскага замчышча). Недасканаласць зубчатага ляза і працаёмкасць тэхналогіі вырабу абмяжоўвалі сферу выкарыстання пілы ў перыяд сярэднявечча; ёю рабілі неглыбокія пазы і спілы ў дрэве; выкарыстоўвалі для апрацоўкі больш цвёрдых і крохкіх матэрыялаў — косці, мінералаў.

Сучасная цяслярская піла мае шырокае роўнае і пругкае палатно, выраб якога патрабуе спецыяльнай тэхналогіі з выкарыстаннем легіраваных металаў. У шырокі ўжытак увайшла ў другой палове XIX стагоддзя. Аднак у старых сялянскіх пабудовах, што захаваліся да нашага часу, канцы вуглоў нярэдка апрацаваныя сякерай. У канцы ХІХ стагоддзя ў вытворчай практыцы пачала шырока скарыстоўвацца піла для падоўжнай распілоўкі бярвёнаў на дошкі, брусы, дылі. Яна мела доўгае асіметрычнага профілю палатно з замацаванымі па канцах ручкамі. Бярвёны ў гэтым выпадку клалі на высокія сталюгі і іх распілоўвалі ўздоўж адначасова 2—3 чалавекі (звычайна адзін стаяў на бервяне і 1—2 на зямлі пад бервяном). Да сярэдзіны XX стагоддзя пілаванне дошак нярэдка вылучалася ў самастойны, часта адыходны промысел. У наш час на змену падоўжнай піле прыйшла піла-цыркулярка з механічнай цягай. Замест цяслярскай пілы ў асабістых гаспадарках усё часцей ужываюць ланцуговую бенза- альбо электрапілу. Сталярныя пілы — нажоўка, лучковая, прапільная — шырока скарыстоўваюцца ў хатняй гаспадарцы да нашага часу.

Крыніца: «Краязнаўчая газета» № 06 (743) люты 2019 года;
«Краязнаўчая газета» № 07 (744) люты 2019 года
Меню
Відэаканал GantsRegion
Уваход

Пошук
Катэгорыі раздзелу
Публікацыі [251]
Каталог файлаў [100]
Малая краязнаўчая энцыклапедыя [115]
Культура [163]
Адукацыя [20]
Спорт [871]
Здарэнні [211]
Грамадства [294]
Эканоміка [12]
Транспарт [90]
Блог [6]
Падарожнічаем разам [17]
Каляндар
«  Май 2020  »
ПанАўтСерЧацПятСубНяд
    123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031
Хто тут?
Анлайн усяго: 2
Гасцей: 2
Карыстальнікаў: 0

Статыстыка і партнёры
Каталог TUT.BY Яндекс цитирования Museum.by
Тэгi

Шаноўныя сябры!

Калі вы маеце нейкую інфармацыю пра гісторыю, культуру, этнаграфію Ганцаўшчыны і хацелі б яе змясціць у сеціве,
вы можаце звязацца з намі напісаўшы ў форму зваротнай сувязі.